Khi nghiên cứu một dược phẩm ta thường nhắc tới độ thanh thải creatinin. Chính độ thanh thải creatinin là yếu tố quan trọng để bác sĩ điều chỉnh liều phù hợp cho bệnh nhân đối với các thuốc mà đường thải trừ chủ yếu qua thận.

Vậy creatinin là gì ?

Đó là phân tử chất thải sinh ra trong quá trình biến dưỡng tạo năng lượng ở cơ từ sự phân giải creatin phosphat. Creatin là một acid hữu cơ có nitơ được tổng hợp trong cơ thể từ các acid amin ( L-arginin, Glycin, L-methionin ) ở gan và thân.(5% lượng creatin định vị ở cơ vận động, % % ở tim và não. Mỗi ngày có khoảng 2 % lượng creatin của cơ thể bị biến dưỡng thành creatinin để tạo năng lượng cho cơ.Tốc độ biến dưỡng này tùy thuộc vào nhu cầu của cơ thể. Creatinin sinh ra được thải trừ qua thận.

Vì sao kiểm tra creatinin và độ thanh thải creatinin?

Thận bài tiết creatinin qua nước tiểu giúp duy trì một nồng độ ổn định creatinin trong huyết tương. Nồng độ bình thường của creatinin trong huyết tương như sau:

-Người lớn,nam : 0,6-1,2 mg/dl

-Người lớn,nữ: 0,5-1,1 mg/dl

-Trẻ em   ; khoảng 0,2 mg/dl

Nồng độ cao bất thường creatinin trong huyết tương phản ảnh chức năng thận có vấn đề.

Độ thanh thải creatinin ( Creatinin clearance ) là tỉ lệ giữa lượng creatinin thải qua nước tiểu trong 1 phút với nồng độ creatinin trong huyết tương.

Có hai cách tính :

1.Thu thập nước tiểu trong 24 giờ. Đo nồng độ creatinin trong nước tiểu.Đo nồng độ creatinin trong huyết tương. Tính theo công thức:

CrCl = (U x V)/P ( U:nồng độ creatinin trong nước tiểu,V ( ml):Thể tích nước tiểu/phút,P : nồng độ creatinin trong huyết tương.

2. Cách 2 : Dùng công thức Corkroft-Gault : (140-tuổi ) x cân nặng/72 x creatinin máu ( mg%)

Độ thanh thải creatinin bình thường ở nam là 90-140 ml/min và nữ là 85-135 ml/min

Nồng độ creatinin/máu cao và độ thanh thải creatinin thấp nói lên điều gí?

Nồng độ creatinin trong huyết tương tăng cao có thể gợi ý cho bác sĩ nghĩ tới các bệnh suy thận, bệnh cao huyết áp, tiểu đường… và từ đó mà có các xét nghiệm khác để xác định bệnh. Độ thanh thải creatinin thấp là chỉ dấu quan trọng của tình trạng suy thận.

Tuy nhiên cần lưu ý một số dược phẩm có thể gây tăng tạm thời nồng độ creatinin trong máu.

Độ thanh thải creatinin là cơ sở để chỉnh liều điêu trị

Đối với các thuốc thải trừ theo đường niệu, nếu bệnh nhân có độ thanh thải creatinin thấp, nguy cơ quá liều, ngộ độc, gia tăng hiệu ứng phụ sẽ rất cao. Do vậy độ thanh thải creatinin là cơ sở quan trọng để bác sĩ quyết định điều chỉnh liều phù hợp.

T.T